Leonie: Indonesië

Sekswerk op Bali: risico’s of potenties?

LeonieHallo juga!  Mijn naam is Leonie Timmer, 24 jaar oud en ik ben geïnteresseerd in hoe vrouwen omgaan met ‘gevaarlijke banen’. Daarom ga ik dit jaar onderzoek doen naar Indonesische sekswerkers op Bali; hoe ze omgaan met werkrisico’s en welke rol ze spelen bij het rekruteren van nieuwe sekswerkers.

Vorig jaar heb ik tijdens mijn profileringsruimte van de bachelor antropologie onderzoek gedaan naar Indonesische ongedocumenteerde sekswerkers in Singapore. De levensverhalen van de vrouwen hebben mij diep geraakt en gefascineerd. Ik heb gekozen om naar Bali te gaan, omdat de Indonesische organisatie ‘Generasi Bisa’ mij vertelde dat er veel jonge meiden als sekswerker op Bali werken en gerekruteerd worden door andere sekswerkers. In dit onderzoek wil ik kijken hoe deze sekswerkers omgaan met werkrisico’s en welke rol ze spelen bij het rekruteren van nieuwe werkers.
Sekswerk in Indonesië gaat gepaard met bepaalde risico’s, zoals gezondheidsrisico’s, de sociale risico’s van schaamte en stigma, maar ook het risico van schulden. Als sekswerker moet je vaak eerst kosten maken voordat je verdient. Denk bijvoorbeeld aan reiskosten, verblijfskosten, werkkleding en vergoedingen die ze moeten betalen aan een tussenpersoon. Omdat ze dit zelf vaak niet kunnen betalen, wordt dit door een kennis of door een tussenpersoon (agent) betaald en hierdoor hebben de vrouwen een schuld die ze afmoeten betalen door te werken. Door deze risico’s verhoogt de werkdruk en ik wil graag weten hoe de vrouwen dit ervaren en hoe ze hier mee omgaan.
Voor mij ligt er een paradox in het ervaren van risico’s  en het trekken van andere vrouwen in deze ‘gevaarlijke’ omstandigheden, omdat deze nieuwe werkers ook bepaalde risico’s zullen ervaren in hun werk. In dit onderzoek hoop ik meer inzicht te krijgen in de relatie tussen werkrisico’s en het rekruteren van sekswerkers en ik hoop dat deze inzichten zullen bijdragen aan de mogelijkheid van plaatselijke NGOs om jonge vrouwen te informeren over de risico’s van sekswerk.

Blog: De harde realiteit
Geplaatst op 25 maart 2014

“En hoeveel verdien je per klant?” vraag ik de 36-jarige sekswerker. Ze antwoord mij dat ze voor een ‘short term’ 50.000 Rupiah verdient, dat is omgerekend zo’n drie euro. Ik probeer haar niet te laten merken dat ik geschrokken ben van het lage bedrag. Ze staat in de deur opening van een klein, met golfplaten in elkaar gezet, bordeel. Constructiewerkers komen naar de kleine bordelen achter de bouwplaats voor seksuele diensten. Ze vertelt mij dat sommige mannen hier komen om een kopje koffie te drinken en wat rond te hangen. Alcohol verkopen ze niet, want ze willen het wel veilig houden. Ik kijk om me heen en zie het keukentje wat bestaat uit een kookpit en een koelkast. De ‘mammy’ staat in de keuken en praat met een van de mannen die buiten staat en ze drinken een kop koffie. Aan de andere kant is een smal gangetje naar de kamers toe. Er zijn drie kamertjes met een matras op de grond en een ton water om te douchen. De kamers hebben geen raam of ventilatie en airco is al helemaal niet aanwezig. De geur in het huis is zo muf dat ik er naar een kwartier al hoofdpijn van krijg en het enige licht in het huisje komt van de lamp in de keuken. De kamers en het gangetje zijn donker en de kamers zijn enkel afgesloten met een doek in de openingen waar je een deur verwacht.

Voor mij is dit de meest onprettige werk omgeving die ik heb gezien. Toch lijkt het voor de klandizie niet uit te maken, want buiten is het druk met mannen die langs de sekswerkers lopen. Op het moment van mijn bezoek aan dit bordeel zijn er zes vrouwen aan het werk. Ze zijn allemaal 35+ en de oudste neigt al naar de 50. In de 15 minuten dat ik binnen ben geweest, heb ik twee sekswerkers met hun klanten naar buiten zien komen en ik verwacht dat de vrouwen bij het andere bordeel het net zo druk hebben. Ik vraag een van de vrouwen hoe ze hier terecht is gekomen en ze verteld me dat ze als ‘freelance girl’ in de nachtclubs van Kuta werkte en dat ze veel geld verdiende, maar ze werd oud en de mannen daar kiezen liever de jonge meiden. Ze verdiende niet meer genoeg om rond te komen en via via is ze hier terecht gekomen. Ze vertelt me dat ze niet veel keuze heeft. Ze is ongeschoold en dit werk is het enige wat ze kent. Maar ook in het werk zelf hebben de vrouwen weinig keuze. Waar de ‘freelance girls’ vaak kiezen met welke klant ze mee gaan, is dat hier absoluut niet het geval. Je doet gewoon je werk, omdat je geld moet verdienen. Ze vertelt mij dat er regelmatig een zieke man langskomt en dat hij perse onbeschermde seks met de vrouwen wilt. Geschrokken vraag ik of ze dat doen en tot mijn grote verbazing antwoord ze: “ja.”

De afgelopen maanden heb ik de verschillende kanten van sekswerk gezien op Bali. Waar sommige vrouwen bakken met geld verdienen en hun geld investeren in grond of huizen, kunnen andere vrouwen nauwelijks rond komen en zijn ze daardoor gedwongen om met elke klant mee te gaan om maar geld te verdienen. Het is een schrijnende business en ook al ‘kiezen’ de meeste vrouwen er zelf voor, het werk is vaak verre van ideaal. Als ik de vrouwen vraag hoe ze in dit werk terecht zijn gekomen, hoor ik meestal dat een vriendin heeft geholpen. Is dit rekruteren? Ik ben er nog niet over uit. Als ik het aan de vrouwen vraag dan vertellen ze mij dat het een vriendendienst is en dat het puur is om de ander te helpen. Sommige vrouwen in de bordelen of de complexen krijgen een provisie als ze nieuwe sekswerkers binnenhalen. Voor de freelance sekswerkers is dit echter niet het geval. Een onverwachtse uitkomst voor mij was het feit dat veel ‘freelance girls’ uiteindelijk in bordelen terecht komen waar ze de locale mannen dienen. De vrouwen beginnen dit werk vaak omdat ze denken dat ze een gouden toekomst kunnen krijgen door dit werk. Maar het werk en de levensstijl van drugs, alcohol, roken, lange werkdagen en weinig slaap eist zijn tol. De realiteit is vaak dat ze jong sterven doordat ze geïnfecteerd zijn met HIV of andere ziektes en hiermee heeft hun droom vaak een tragisch eind.

Sekscomplex overdag.  ’s Avonds zitten en staan de sekswerkers buiten te wachten op klanten.

Sekscomplex overdag. ’s Avonds zitten en staan de sekswerkers buiten te wachten op klanten.

Een bar van waar uit sekswerkers opereren, gedurende de avond en nacht hangen ze hier rond en zitten ze op de krukken.

Een bar van waar uit sekswerkers opereren, gedurende de avond en nacht hangen ze hier rond en zitten ze op de krukken.

Een bar van waar uit sekswerkers opereren, gedurende de avond en nacht hangen ze hier rond en zitten ze op de krukken.

Een bar van waar uit sekswerkers opereren, gedurende de avond en nacht hangen ze hier rond en zitten ze op de krukken.

Blog: Participerend Observeren?
Geplaatst op 10 februari 2014

Het was vrijdag nacht toen ik aan het observeren was in een karaoke bar / massage salon / lounge bar in Kuta. Dit was geen gewone bar, daar was ik mij bewust van, want ik had onderhand de betekenis van de combinatie van deze woorden geleerd. Een bar met deze beschrijving biedt meer aan dan alleen drankjes en ook meer dan alleen massages, zo was mij verteld. Hmm… ik was benieuwd of dit klopte dus daar ging ik in mijn toeristen incognito. Nadat ik een tijdje aan de bar had gezeten en met een meisje had gesproken die hier werkte, wilde ik met wat andere meiden praten. Er zaten vier meiden op een bank bij het lounge/dans gedeelte van deze bar. Ik ging bij ze zitten en we kletste wat totdat ze plotseling alle vier opstonden. Ik keek om mij heen en zag dat de mammy, de vrouwelijke manager van de sekswerkers, alle meiden bij elkaar riep. Ze liet twee mannen plaats nemen op een bank en ze legde enkele papieren voor ze neer en de onderhandelingen konden beginnen. Om de beurt moesten enkele meiden naar voren komen en rond draaien zodat de mannen ze goed konden bekijken. Ik voelde me erg ongemakkelijk, omdat ik wel weg kon lopen en deze meiden niet. Maar door deze observatie heb ik wel kunnen zien hoe de onderhandelingen en het kiezen van een sekswerker er aan toe gaat in deze bar.

Niet elke bar past deze onderhandelingstechniek toe. Zo heb ik gezien dat de sekswerkers in een zogenaamde ‘fishbowl’ zitten in verschillende karaoke en massage bars. Rond de 30 vrouwen zitten achter een glazen raam op een soort tribune en ze houden een nummer vast. De klant kan een vrouw uitkiezen en haar meenemen naar een privé karaoke kamer of een massage kamer. De seksuele diensten kunnen bij de prijs inbegrepen zijn, maar dit is niet altijd zo. In sommige karaoke of massage bars kunnen de vrouwen zelf kiezen of ze extra diensten willen leveren naast de massage of naast de karaoke en entertainment tijd. De meeste vrouwen staan open voor onderhandelingen, omdat ze meer kunnen verdienen door seksuele diensten aan te bieden, zo vertelde enkele vrouwen mij.

Observeren in karaoke bars waar alleen maar mannen komen, al dan niet voor een speciale reden, is niet altijd makkelijk. Als enige vrouw val je op en het is lastig om met de meiden te praten, omdat dit niet door alle mammies gewaardeerd wordt. Daarnaast zijn de meiden aan het werk en omdat ik geen potentiële klant ben voor ze zijn ze niet erg willend om met mij te praten. In de nachtclubs waar freelance sekswerkers klanten zoeken, is het makkelijker om met de vrouwen te praten. Het valt mij op dat de vrouwen erg verbaast zijn als ik naar ze toe kom om met ze te praten, maar nadat ik een beetje uitleg waarom ik met ze praat ontdooien ze. Ik vraag om hun nummers en of ze met mij willen praten, maar meestal komt het niet verder dan een beetje heen en weer sms’en. Ook is het moeilijk om ze weer te ontmoeten in de nachtclub, omdat ze niet altijd naar dezelfde plek gaan en als ze daar zijn, zijn ze daar aan het werk en niet om met mij te kletsen. Gelukkig heb ik al met een aantal vrouwen af kunnen spreken en gepraat over hun ervaringen als sekswerker.

Wat ik tot nu toe vaak hoor is dat ze dit alleen voor het geld doen en dat ze zich schamen tegenover hun familie en daarom niet vertellen dat ze als sekswerker werken. Ontdekt worden is een risico voor ze en het valt mij op dat de vrouwen erg bedachtzaam zijn in de stappen die ze maken. Zo vertelde een freelance sekswerker mij dat ze in een winkel werkt als verkoper zodat het lijkt dat ze hier haar inkomen verdient. Opvallend vind ik dat ze haar baan in de winkel alleen als dekmantel ziet en haar baan als freelance sekswerker als ‘echte’ baan. Niemand weet dat ze twee banen heeft en zelfs haar kinderen weten niet dat ze ’s nachts naar de nachtclubs gaat om seksuele diensten aan te bieden.

De aankomende tijd wil ik proberen om zo veel mogelijk vrouwen te ontmoeten en te spreken in de bars en nachtclubs. Naast de freelance sekswerkers, de masseuses en de karaoke meiden die vooral seksuele diensten aanbieden aan toeristen, hoop ik in contact te komen met de vrouwen die hun diensten aanbieden aan de lokale mannen. Dit is mij tot nu toe nog niet gelukt, omdat ik niet alleen naar deze plekken wil gaan, maar liever met een Indonesiër.

Foto’s onder: straatbeelden, Kuta.

straatbeeld1 Kuta

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Blog: De verborgen seksindustrie
Geplaatst op 13 januari 2014

De eerste twee weken in Bali zitten er al weer op en langzaam aan begin ik mijn draai hier meer en meer te vinden. Het voelde of ik de eerste week aan het afkicken was van het drukke Nederlandse leven. Vol enthousiasme kwam ik aan in Bali en ik kon niet wachten om te beginnen met het onderzoek. Mijn plannen moest ik echter al snel los laten, want de week rond oud en nieuw was nog geen werkweek voor vele Balinese en de organisatie waar mee ik in contact sta was nog niet begonnen. Dit betekende dat ik in de eerste week bijna niemand kon ontmoeten en ik had weinig andere keus dan niets doen. Mijn grote nachtmerrie! Het kostte mij enige moeite om mij aan te passen aan het ritme van Bali en te wennen aan de stad Denpasar, waar ik de aankomende maanden zal wonen bij een gastgezin. De stad is erg druk, lawaaiig en niet toeristisch. Dat is wel even wennen! Zonder motor of auto kan je hier niet zo heel veel beginnen. Dit houdt in dat ik afhankelijk van anderen ben voor mijn vervoer, want met een motor door deze stad rijden durf ik nog niet. Door het hectische verkeer sta ik dagelijks in de file sta en ik moet rekening houden met de extra reistijd.

Niet alleen het verplaatsen van de ene naar de andere plaats, maar ook contacten leggen lijkt meer tijd in beslag te nemen dan in Nederland. Het kost enige moeite om in contact te komen en werkelijk iemand te ontmoeten, maar zodra je elkaar face-to-face ziet gaan er nieuwe deuren open. Zo stelde de man van mijn tweede interview voor om mij voor te stellen aan een vrouw die een HIV kliniek voor sekswerkers heeft in Denpasar, zodat ik niet alleen deze vrouw kon ontmoeten maar ook de sekswerkers die hier komen voor medische onderzoeken. Door te vertellen wat ik hier in Bali kom doen en door het opnemen van contact met verschillende organisaties begint het balletje al aardig te rollen. Het valt mij op dat mensen met mij mee proberen te denken, zich open stellen en mij voorstellen aan hun relaties.

De contacten met medewerkers van verschillende organisaties lopen al redelijk, maar de contacten met sekswerkers gaat helaas nog erg moeizaam. De organisatie die mij had uitgenodigd blijkt iets minder ex-sekswerkers op te vangen dan verwacht. Er verblijven nu twee meiden van 15 en 17 jaar in het opvanghuis, maar voordat ik met deze meiden diepgaande gesprekken kan hebben, moet ik ze eerst leren kennen en een relatie opbouwen. Een sekswerker waar ik mee in contact was gekomen via mijn gastgezin wilde wel mee werken met het onderzoek en ze vond het goed als ik haar interviewde. Op de dag van het interview kreeg ik helaas te horen dat ze zich moest melden bij de politie en dat ze onze afspraak af moest zeggen. Hierdoor werd ik er wel weer aan herinnerd dat deze meiden zo een ander leven hebben dan ik dat heb.

Wat ik tot nu toe heb gezien is dat Bali meerdere gezichten heeft. Aan de ene kant is het een heerlijke plaats om vakantie te vieren en er zijn genoeg toeristische plaatsen waar men zich kan vermaken. Aan de andere kant kent Bali ook het drukke stadsleven zoals in Denpasar en zijn de verschillen tussen arm en rijk duidelijk zichtbaar in Bali. Het zelfde geldt voor de seksindustrie. Als ik vertel dat ik onderzoek naar sekswerkers doe, wordt daar veelal op gereageerd met ‘zo veel sekswerkers hier’ of opmerkingen als ‘big business here’. De lokale mensen en de toeristen hebben zo hun ervaringen met sekswerkers, maar toch zie je ze niet.

In de drukke straten van Kuta, Legian en Seminyak zijn genoeg jonge Indonesische vrouwen te vinden, maar niets aan ze laat zien dat het sekswerkers zijn. Hun flirterige houding zou een teken kunnen zijn, maar om alle vrouwen die een beetje flirten als sekswerker te zien, dat zou wel erg kort door de bocht zijn. Wel zijn er speciale ‘sex spa’s’ en ‘fish bowl houses’ waar vrouwen extra services aanbieden of waar een man een vrouw kan ophalen. Ook zijn er vrouwen die naast hun werk als masseuse ‘extra services’ aanbieden of ze hangen rond in bars en clubs opzoek naar buitenlanders om hun tijd mee door te brengen, al dan niet tegen betaling. Sekswerkers zijn zeker aanwezig in Bali, maar je kunt ze niet makkelijk identificeren. In Denpasar ligt dit iets anders. Hier zijn ook enkele ‘fish bowl houses’ en er zijn een paar grote karaoke bars die bekend staan om het in dienst hebben van sekswerkers. Een paar dagen geleden hoorde ik dat er iets van 200 vrouwen in Denpasar zijn die rijst, snacks en drinken verkopen en daarnaast ook seks verkopen. Het eten wat ze verkopen zou een dekmantel zijn voor hun werk als sekswerker. Deze vrouwen zouden vooral de locale mannen en de zeelieden bedienen.

Er lijkt een groot verschil te zijn tussen de vrouwen die de locale mannen bedienen en de vrouwen die vooral toeristen bedienen. In de aankomende weken hoop ik daar meer en meer inzicht in te krijgen en kijk er erg naar uit om met de sekswerkers te spreken!

 

3 Reacties op Leonie: Indonesië

  1. bari.muchtar schreef:

    Semoga penelitian Anda tentang pekerja seks di Bali berjalan lancar dan berhasil.

  2. joke timmer schreef:

    Hallo Leonie,

    We wensen je veel succes de komende 3 maanden op Bali. En hopen dat je onderzoekstage voorspoedig gaat

    Liefs Jan en Joke

  3. Shereen schreef:

    Interessant onderzoek !

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>